اسد الله معطوفى
186
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
علويان اوضاع گرگان در عهد علويان در زمان خليفه هشام بن عبد الملك ، زيد بن على بن حسين در كوفه قيام كرد و در اندك مدتى هم بقتل رسيد . با مرگ او سادات علوى ( حسنى و حسينى ) در نقاط مختلف پراكنده شدند . چندى بعد يحيى بن زيد هم در چند مكان اقدام به شورش كرد ولى وى هم كشته شد و در جوزجان دفن گرديد . هرچند به غلط محل دفن او را عدهاى گرگان دانستهاند . با چنين شرايطى عدهاى از زيديان ( علويان ) به شمال ايران از جمله گيلان ( ديلم ) و طبرستان آمدند . اين زيديان شيعيانى بودند كه بعد از امام سجاد به پسر ديگر او يعنى زيد اقتداء كرده بودند . علويان نخست در طبرستان در اوج اوضاع نابسامان اقتصادى قد علم كردند و حسن بن زيد ( داعى كبير ) را پس از بيعت مردم با او ، در قصبه كلار به قدرت رساندند . نامبرده توانست تا سال 253 ه آمل ، سارى و رى را هم فتح كند و سليمان بن عبد الله عامل طاهريان را به استراباد و گرگان بگريزاند . به نوشته ظهير الدين مرعشى : « داعى مردم آمل را كه مذهب مالكى ( سنى ) داشتند به شيعه اماميه گرواند » . 20 داعى چندبار از جمله به سال 255 ه گرگان را فتح و به محمد بن ابراهيم علوى سپرد . 21 ولى با حمله يعقوب ليث صفارى مواجه و مجبور به عقبنشينى از گرگان و حتى طبرستان شدند . 22 اما پس از بازگشت سپاهيان يعقوب ، سپاه علوى حسن مجددا گرگان را فتح و آنرا به محمد بن زيد برادر داعى سپردند . در همين زمان شارى حاكم اسفراين به گرگان حمله كرد و 3000 ديلمى را از دم تيغ